Vernieuwing van de Arbeidswet van onderop. Dat kunstje flikt de ngo Lebanese Observatory for Workers and Employees’ Rights (LWRO) met steun van Mondiaal FNV en de Friedrich Ebert Stiftung (FES). Onze consultant in Libanon Hind Hamdan is nauw betrokken bij het proces. “We maken ons wel zorgen dat de oorlog het proces zal vertragen.”
Het staat nu al te boek als het meest vergaande initiatief tot hervorming van de arbeidswetgeving in Libanon sinds 1946, waarbij de belangen van de werknemers centraal staan. Want de huidige Arbeidswet is zeer verouderd en sluit niet meer aan bij de huidige realiteit op de arbeidsmarkt en de internationale arbeidsnormen. Ook de afgelopen ingrijpende sociaaleconomische veranderingen in het land dat in een crisis verkeert, sluiten niet meer aan bij die oude wet.
Veel groepen uitgesloten
“Natuurlijk is er in de loop der jaren wel wat veranderd in de wet”, zegt Mondiaal FNV’s consultant Hind. “Het zwangerschapsverlof is aangepast naar 8 weken en getrouwde vrouwen kunnen nu aanspraak maken op pensioen (voorheen alleen de mannen). Maar bijvoorbeeld bouwvakkers, landbewerkers, huishoudelijke en seizoenswerkers vallen niet onder deze Arbeidswet. Er is geen aandacht voor flexwerk, de platformeconomie, thuiswerk, noch voor genderspecifieke onderwerpen. En kwetsbare groepen zoals mensen met een handicap, migranten en LGBTQI+’ers worden niet specifiek beschermd door de wet.”
Volgens Hind is een gehele herziening van de Arbeidswet in de afgelopen 50 jaar nooit volledig door het parlement aangenomen. “Verschillende ministers hebben wel pogingen gedaan, maar die zijn nooit bij het parlement beland. Alleen maar aanpassingen die door een volgende minister weer konden worden geschrapt. Onze voorgestelde herziening is dan ook hoognodig.”
Verschillende doelen
Het project dient verschillende doelen, zoals het debat in het parlement over de nieuwe Arbeidswet versterken. Ook zijn meer politieke partijen bij de herziening van de nieuwe Arbeidswet betrokken. De parlementaire commissie krijgt van LWRO ondersteuning met feiten en informatie en op deze manier wordt ervoor gezorgd dat de verbeterde Arbeidswet een belangrijke plek krijgt in het beleid en in het publieke debat.
We hebben veel gesprekken gevoerd met mensen die buiten de huidige Arbeidswet vallen. We vroegen: wat is jullie huidige situatie? En hoe willen jullie die veranderen? Dat was heel leerzaam.”
Groot netwerk en veel media-aandacht
In de afgelopen jaren heeft het project onder aanvoering van de LWRO al een belangrijke bijdrage geleverd aan de hervorming van de arbeidswetgeving in Libanon. Er is een groot netwerk opgebouwd van vakbonden, maatschappelijke organisaties, lokale initiatieven, internationale partners, onderzoekers en beleidsmakers die samen werken aan betere arbeidswetten. Door bijeenkomsten met groepen die buiten de Arbeidswet vallen en advies van juridische experts zijn voorstellen gemaakt om de Libanese Arbeidswet te verbeteren. Met een doorlopende campagne in de media en via belangenbehartiging is aandacht gevraagd voor gelijke behandeling, waardig werk en de rechten van werknemers. Ook is gewerkt aan het tegengaan van discriminatie.
Goedkeuring wet nu in beweging
Hind: “We willen dat het parlement zich dit jaar inzet voor een betere Arbeidswet die werknemers beter beschermt. Inmiddels is de nieuwe Arbeidswet die wij hebben voorgesteld, goedgekeurd door 3 parlementariërs. Daardoor komt het zeker op de agenda van het Commissie van Volksgezondheid, Arbeid en Sociale Zaken. Daarna komt het voorstel bij de minister, die vervolgens een concept-wet maakt. Uiteindelijk beslist het parlement dan over de nieuwe wet. Er zit nu dus beweging in.”
Het lobbywerk begint
In de afgelopen 5 jaar waarin dit traject speelt, werkten LWRO en Hind stap voor stap. Eerst voerden ze overleg met vakbonden en ngo’s via een bottom-up-aanpak. Ze namen vervolgens internationale arbeidsnormen, kernverdragen en de beste voorbeelden onder de loep. Samen met een team van deskundigen werkten ze het juridische kader uit waarop de voorgestelde wijzigingen zijn gebaseerd, richting een inclusieve en alomvattende Arbeidswet. Nu dit voorstel door 3 parlementariërs is goedgekeurd, begint voor hen het lobbywerk: gesprekken met politieke fracties, steun voor voorvechters van wetswijzigingen en aandacht vragen in de media.
Vernieuwende aanpak door van onderaf te werken
Voor Mondiaal FNV is de steun nu afgelopen, en daarmee ook Hinds betrokkenheid bij dit project. “Ik was er erg aan gehecht”, zegt ze, “vanwege de manier waarop het was opgezet. Het was een innovatief idee om van onderaf te werken, met een overleggerichte aanpak. Ik heb er echt van genoten om mee te werken aan die andere aanpak waarin de meest buitengesloten werknemers een bijdrage konden leveren. We hebben veel gesprekken gevoerd met mensen die buiten de huidige Arbeidswet vallen. We vroegen: wat is jullie huidige situatie? En hoe willen jullie die veranderen? Dat was heel leerzaam.”
Paraplu als bescherming
De huidige oorlog die nu in Libanon woedt met dagelijkse bombardementen bedreigt het proces wel, zegt Hind. “Alles kost meer tijd. We zijn bang dat het proces in vertraging raakt. Daarom hebben we verschillende scenario’s bedacht, zodat we weten hoe we moeten reageren als er iets gebeurt. De oorlog heeft ons allemaal geschokt. We zijn de drones en bombardementen beu en toe te kijken hoe het zuiden van ons land, waar mijn dorp ligt, bezet wordt. Soms kun je gewoon niet werken, maar voor ons is dit project belangrijk, want het is een paraplu die ons als werknemers beschermt.”
Interview: Astrid van Unen