Dit doen we in Ghana
Wat noemt Emelia Ghansah “Zeker inspirerend”?
Ghansah is hoofd training bij de Ghanese landbouwbond GAWU en houdt zich al langer bezig met het thema veilig en gezond werken met pesticiden. Ze volgde een tijdje geleden een door de FNV georganiseerde werkweek in Nederland, waar ze collega's van bonden uit India, Marokko, Uganda en Colombia uit de palmolie en horticulture leerde kennen.
Nederland is een van de belangrijkste landen waarnaar Ghana fruit exporteert; voor mango’s zelfs het belangrijkste. Het gaat bijna altijd om bewerkt fruit, minder om vers fruit.
Lees verder
Groente en fruit is voor Ghana een belangrijke motor voor inkomen, werkgelegenheid, voedselzekerheid en handel. De markt groeit, mede door export naar de EU, Midden-Oosten, Azië en Noord-Amerika. Nederland importeerde in 2023 voor meer dan 6 miljoen dollar aan Ghanese tuinbouwproducten en fungeert voor sommige bedrijven als logistiek knooppunt. Ondanks deze waarde is de sector versnipperd, met vooral kleine boeren en informele ketens.
Arbeid: dit maken werknemers mee
De sector kampt met grote uitdagingen: zwakke regelgeving en arbeids- en veiligheidsregels worden onvoldoende gehandhaafd. Het verkeerd gebruik van landbouwchemicaliën veroorzaakt ernstige gezondheids- en milieurisico’s, vooral voor vrouwen en jongeren. In de informele sector zijn deze risico’s nog groter door het gebrek aan wettelijke bescherming en toezicht. Veel werkenden hebben nauwelijks vertegenwoordiging, wat inclusieve organisatie bemoeilijkt.
Samenwerking
Mondiaal FNV ondersteunt en werkt samen met de vakbond GAWU (General Agricultural Workers’ Union) om fatsoenlijk werk te bevorderen. GAWU werkt ook weer samen met een breed aantal organisaties, waaronder het ministerie van Landbouw, andere vakbonden, ngo’s en private sector.
Sinds 2023 voert Mondiaal FNV een tuinbouwproject uit met twee vakbonden, GAWU en UNEAGES, en de werkgeversorganisatie GEA, als onderdeel van het door de Nederlandse overheid gefinancierde Combi-Track-programma. Het programma richtte zich eerder op het organiseren van werknemers in de formele tuinbouwsector, maar is inmiddels uitgebreid naar informele werknemers, met als doel de arbeidsomstandigheden in de hele waardeketen te verbeteren.
Hier werken we aan
- Sterkere en inclusieve vakbonden
Vakbonden organiseren meer vrouwen en diverse groepen in zowel de formele als informele sector, en bouwen aan verbeterde systemen voor ledenregistratie en dienstverlening.
- Afsluiten van cao’s, met aandacht voor gendergelijkheid
Vakbonden sluiten cao’s met werkgevers die rekening houden met gender en milieu. Ze trainen leiders in onderwerpen zoals veiligheid, sociale bescherming, leefbaar loon en gendergelijkheid, en voeren overleg met lokale organisaties. - Invloed op overheidsbeleid
Vakbonden zetten zich in voor beleid dat betere lonen, sociale bescherming, veiligheid, mensenrechten en klimaatbestendige landbouw ondersteunt. - Werkgevers verbeteren arbeidsveiligheid
Bedrijven nemen maatregelen tegen de risico’s van gevaarlijke pesticiden door veiliger alternatieven, training, sterkere veiligheidsnormen en een aanpak met oog voor gendergelijkheid. Vakbonden monitoren de ‘gids voor veiligheid en gezondheid op het werk’, trainen veiligheidscommissies en volgen handel tussen Ghanese tuinbouwbedrijven en Nederlandse investeerders om naleving van internationale normen te bevorderen.
Mijlpaal: Gids voor veiligheid en gezondheid op het werk
Op 11 september 2025 is de ‘OSH Guide for employers in the horticulture sector of Ghana’ (gids voor veiligheid en gezondheid op het werk voor de tuinbouwsector in Ghana) gelanceerd. De gids is ontwikkeld door de Ghana Employers’ Association (GEA) in nauwe samenwerking met de vakbonden GAWU en UNEAGES, met steun van Mondiaal FNV via het Combi-Track-programma in Ghana (gefinancierd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken).Deze gids biedt praktische richtlijnen voor werkgevers in de tuinbouwsector om risico’s te minimaliseren en een cultuur van veiligheid en zorg te bevorderen. Het is een belangrijke mijlpaal in het bevorderen van fatsoenlijk werk en verantwoord ondernemen in Ghana.
Palmolie
In de palmoliesector in Ghana werken vooral kleine boeren en lokale verwerkers die met traditionele methoden werken. Deze manier van produceren heeft risico’s voor het milieu en de gezondheid. Daarom groeit de interesse in duurzamere en klimaat slimme productie. Palmolie is, na cacao, het belangrijkste boomgewas van het land, maar de binnenlandse productie is nog steeds niet genoeg om aan de vraag te voldoen
Lees verder
Arbeid: dit maken werknemers mee
De palmoliesector in Ghana is een belangrijke bron van werkgelegenheid op het platteland, maar kampt met hardnekkige uitdagingen, waaronder slechte arbeidsomstandigheden, lage lonen en zwakke normen voor arbeidsveiligheid en gezondheid (OSH). Veel werknemers — vooral vrouwen — hebben precaire contracten en worden vaak blootgesteld aan gevaarlijke landbouwchemicaliën zonder voldoende training of beschermingsmiddelen. Handhaving van arbeidswetten is beperkt vanwege ondergefinancierde instellingen, en certificeringsregelingen zoals RSPO hebben tot nu toe weinig effect gehad op het verbeteren van arbeidsrechten.
Vakbonden hebben vaak weinig onderhandelingsmacht door het lage aantal leden en doordat ze beperkte toegang hebben tot betrouwbare gegevens over werkgelegenheid. Communicatieproblemen, zoals lage geletterdheid en slechte digitale toegang, bemoeilijken het vergroten van bewustzijn en het mobiliseren van werknemers.
Samenwerking
Mondiaal FNV werkt samen met de General Agricultural Workers’ Union (GAWU), de grootste vakbond is voor werknemers in de landbouwsector in Ghana. De vakbond speelt een belangrijke rol in het opkomen voor fatsoenlijk werk, eerlijke lonen en veilige arbeidsomstandigheden voor boeren, landarbeiders en plattelandswerknemers. In de palmoliesector is GAWU specifiek actief op zeven formele plantages in Ghana en vertegenwoordigt de organisatie ongeveer 9.000 palmoliewerkers.
Hier werken we aan
- GAWU onderhandelt over en sluit goede, genderbewuste collectieve arbeidsovereenkomsten en andere overeenkomsten af met werkgevers.
- GAWU’s campagnes naar bedrijven en overheid voor respect voor arbeidsrechten en het verbeteren van arbeidscondities zijn effectief.
- GAWU doet voorstellen voor beter beleid en voert op een goede, open manier sociale dialoog met overheden en andere betrokken partijen.
- De vakbonden in Ghana zijn sterk, staan open voor iedereen en vertegenwoordigen werknemers goed. Ze komen effectief op voor de rechten van alle werkenden.